Ruis: dag 8
In je eigen hoofd kunnen kijken
Het is midden in de nacht. Eens in de zoveel tijd gebeurt dat en nu wijt ik het aan mijn griep, aan de afgelopen dagen waarin ik weinig heb gedaan en misschien ook aan een hormonale schommeling. Als ik ertegen ga vechten, is dat hoe dan ook een onhaalbare zaak. Ik lig nu eenmaal wakker. En eigenlijk is het wonderlijk om dan eens zo bewust in je eigen hoofd te kunnen kijken en de gedachten voorbij te laten komen. “Hoe dan?” Dat is steeds weer de vraag. Hoe kan ik hier nou in hemelsnaam mee bezig zijn? Wat is hier eigenlijk zo interessant aan? Wat is hier nou zo boeiend aan?
Ruis-zijn in het hoofd
Misschien is het het nachtelijke uur dat ervoor zorgt dat je dingen kunt zien die overdag gewoon aan je voorbijgaan. Misschien komt er ’s nachts ruimte om te ontdekken hoeveel totale onzin een hoofd kan produceren en reproduceren. Toen ik jong was, hadden we nog televisies met een beeldbuis. Ik weet dat heel bewust, omdat mijn vader een tijdlang werkte in een fabriek waar die beeldbuizen werden gemaakt. Hij was daar verantwoordelijk voor de samenstelling van het glas waar zo’n beeldbuis van werd gemaakt. Als een televisie geen ontvangst had, als je hem niet kon afstemmen op een zender, kreeg je ruis.
Een van de fascinerendste dingen waar ik als kind naar kon kijken was deze ruis op het televisiescherm. Random stipjes, of eigenlijk waren het niet eens echt stipjes. Een soort combinatie van stipjes en vlekjes, voortdurend in beweging. Geen moment hetzelfde. Het had iets hypnotiserends. Je kon erdoor gegrepen worden, omdat er steeds iets veranderde terwijl je tegelijkertijd helemaal niets zag. Het bleef ruis.
Ineens denk ik: misschien is dat precies wat er op zo’n nacht als nu in mijn hoofd gebeurt.
Iets dat niets is
Gedachten die opkomen, verdwijnen, elkaar opvolgen en elkaar soms ook tegenspreken. Zorgen over dingen die nergens over gaan, associaties die nergens naartoe hoeven, vragen waar helemaal geen antwoord op hoeft te komen. Mijn hoofd kan zich werkelijk bezighouden met “iets dat niets is”. Met ruis. Is dat erg? Nee, helemaal niet. Want het is nogal verleidelijk om iedere gedachte die zich aandient serieus te nemen. Alsof alles wat je denkt iets betekent, alsof je iedere vraag moet beantwoorden, ieder probleem moet oplossen en iedere gedachte moet onderzoeken.
Mediteren om je hoofd stil te krijgen?
Ik had laatst iets gehoord over een verklaring voor het waarom van dromen die ik heel plausibel vond klinken. Het idee was dat dromen als een soort reproductie van de werkelijkheid zijn, waardoor het brein tijdens de slaap actief blijft. En de beelden die we in dromen zien, worden door het brein geprojecteerd om de ogen actief te houden. Want mocht er gevaar zijn, dan hoeven de ogen niet eerst van nul af aan op te starten, maar kunnen ze gelijk oriënteren waar het gevaar vandaan komt. Het idee dat mijn brein s’ nachts op de achtergrond een paar programma’s laat draaien om te voorkomen dat er uitval ontstaat door te lang inactief gebruik, vond ik een mooie gedachte. Misschien hoeft de activiteit van mijn brein helemaal niet altijd ergens “naartoe”. Misschien produceert het gewoon. Net als die oude beeldbuis: ruis.
Het doet me denken aan wat mijn jarenlange meditatie-beoefening me in de loop van de jaren heeft geleerd. Mediteren doe ik niet om mijn hoofd stil te krijgen, want dat lukt me eerlijk gezegd nog steeds niet. Er is zeker een onuitsprekelijke stilte in mij, maar er blijven altijd nog gedachten waarneembaar.
Mediteren doe ik wel om te kunnen kijken naar wat er gebeurt in mij zonder dat ik er meteen in mee hoef te gaan. Tijdens het mediteren merk je een gedachte op en voor je het weet zit je er middenin. Je bent een boodschappenlijstje aan het maken, een gesprek opnieuw aan het voeren of je maakt je zorgen over iets wat morgen misschien helemaal niet belangrijk blijkt te zijn. En dan merk je ineens: “o ja, ik was aan het mediteren”. Je komt terug. Niet omdat de gedachte fout was en ook niet omdat je hem moet wegduwen, maar simpelweg omdat je hem hebt opgemerkt.
Dat oefenen, steeds opnieuw, verandert volgens mij iets wezenlijks.
Je leert dat een gedachte niet automatisch de waarheid is en dat je ook niet iedere gedachte hoeft te volgen. Je kunt iets denken zonder er meteen iets mee te hoeven doen. Je kunt iets voelen zonder er onmiddellijk naar te handelen. Je kunt zelfs midden in de nacht wakker liggen terwijl je hoofd allerlei programma’s afspeelt, zonder dat je ieder programma hoeft te bekijken.
Ruimte ervaren tijdens de ruis
Meditatie helpt me om die ruimte te ervaren tussen wat er in mijn hoofd gebeurt en hoe ik daarop reageer. En juist daardoor raak ik er minder door van streek.
Het is dat ik nu mijn telefoon heb gepakt en ben gaan inspreken, waardoor ik mezelf ineens iets laat zien. Ik grijp bewust in in de ruis die mijn hoofd tot nu toe heeft geproduceerd. Niet door de ruis te stoppen, maar door ernaar te kijken. Door woorden te geven aan wat er gebeurt. En terwijl ik dat doe, ontstaat er vanzelf iets van ruimte.
De ruis zien zonder zelf ruis te zijn
Ik prijs me vannacht eigenlijk gelukkig. Het gebeurt me echt maar af en toe dat ik wakker lig, dus ik kan het dragen. Ik moet er niet aan denken dat ik, zoals zoveel mensen, regelmatig ’s nachts wakker lig of alleen maar kleine stukjes slaap. Ik heb werkelijk met hen te doen. Nooit echt kunnen uitrusten van een dag leven en vervolgens ook de nacht nog bewust moeten meemaken, lijkt me een hele zware dobber.
Dus vannacht luister ik maar even naar de ruis. Ik hoef hem niet weg te krijgen en ik hoef er ook niets van te maken. Misschien is dat wel een van de mooiste dingen die meditatie me heeft gebracht: niet dat ik minder gedachten heb gekregen, maar dat ik er véééél minder snel door word meegenomen. Ik kan de ruis zien zonder te denken dat ik hem ben. Dat voelt als innerlijke ruimte: niet de afwezigheid van gedachten, maar de vrijheid om er niet door meegenomen te worden.
Heb je zin om een keer kennis te maken?
Of mee te mediteren met mijn fijne meditatiegroep op maandag 20:00 en woensdag 19:30 (dat kan ook online)?
Of lijkt het je wat om mee te gaan op een retraite vakantie?
Wil je het pad van zinleving leren kennen? De methode leren kennen of gaan uitdragen?
Verlang je meer te doen waar je hart voor klopt?
Stuur me gerust een mail infoatzijnvolzin.nl of neus rond op de site. Ik heb mijn mail adres bewust zo geschreven om spammers te ontlopen. De link is wel met een @ erin!
